Ana içeriğe atla

Benlik algısı



Kendimizi tanıtırken ne kadar özgürüz? yada ne kadar özgür olabiliriz? Birçoğumuz, kim olduğumuzu anlatırken dışarıdaki insanların gözünde nasıl göründüğümüze, toplumun beklentilerine ve etik değerlerin sınırlarına göre anlatırız. 

Asch'ın 1951 yılında yaptığı uyum deneyinde katılımcılar, bir çizgi uzunluğunu karşılaştırmaları için sıraya diziliyor. Her seferinde onlara üç çizgi gösteriliyor ve hangisinin örnek çizgiyle aynı uzunlukta olduğunu söylemeleri isteniyor. Deneyin püf noktası ise, katılımcıların çoğunun aslında “deneyci” rolündeki gruptan oluşması ve bilinçli olarak yanlış cevap vermeleri. Gerçek katılımcı ise bu grubun içinde, kendi gözlemlerine rağmen grubun verdiği yanlış cevaba uyum sağlamak zorunda hissediyor. Yani, birçok kişi doğru cevabı bildiği hâlde, grubun etkisiyle yanlış cevap veriyor. İşte buna sosyal uyum (social conformity) deniyor; yani bireyin, kendi gözlemi veya içsel doğrusu yerine, grubun davranış ve görüşlerine uyum göstermesi durumu.

Toplumun beklentileri, sandığımızdan çok daha fazla etkiliyor bizi; bir işe başlamak isterken ya da bir adım atmamak isterken bile. Bu farkında olmadan benlik algımızı sınırlayan bir çerçeve yaratıyor.

Benlik algımız yani kendimizi , değerlerimizi, dünyayla ilişkimizi nasıl gördüğümüzü tanımlayan içsel bir ayna...peki, sence gerçekten başkalarının beklentilerinden bağımsız bir benlik algısına sahip olabilir miyiz? Yoksa insan olmak, doğası gereği bir ölçüde sosyal geri bildirimlere bağlı kalmak demek mi?

bilmiyorum...ama belki de olay tamamen bağımsız bir benlik inşa etmek değil; kendi değerlerimizi ve başkalarının görüşlerini ayırt edebilmeyi öğrenmek. Kendi hislerimizle başkalarının yargıları arasında bir denge kurabilmek.

Peki ama benlik algımızı geliştirmek mümkün mü?… Çünkü belki de dengeyi kurabilmek için önce bu aynanın farkında olmalıyız. Bu aslında yeni bir "ben" yaratmak değil, küçük ama sürekli bir farkındalıkla ilgili, bu noktada içimizdeki o sesle yaptığımız samimi diyalog devreye giriyor.

mesela...en çok hangi yanınla gurur duyuyorsun? en çok hangi değere önem veriyorsun? Kendi yaşam tarzını değerlerine göre şekillendiriyor musun? Eğer istediğin yerde değilsen, bundan sonra nasıl adımlar atmak istiyorsun? Ve… hatalarını gördüğünde kendine  şefkat gösterebiliyor musun?


Bu soruların net bir cevabı olmayabilir. Hatta belki yıllar içinde cevaplar değişebilir. Ama belki de benlik algısını büyüten şey tam olarak budur. ve bence benlik algısının gelişimi kendine dürüst olmakla başlar.

Bu satırlar, içimizde saklı duran “ben”e ithafen…
Ve elbette Yunus Emre’ye…

Beni bende demen, ben de değilim
Bir ben vardır bende, benden içeru -Yunus Emre




Etiketler:

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Gökyüzü Mü, Ruhumuz Mu? Jung’un Yansıma Kavramıyla İçsel Manzaralar

Gökyüzünü tarif etmenizi istesem… ama kelimelerle değil, hissettirdikleriyle? Yani renkleri, bulutları, ışığı değil de… duygularınızı, içinizde kıpırdayanı anlatmanızı? Bir anda gökyüzü sizin için ne kadar büyük bir anlam hissetmeye başlar; derin düşünmeye başlarsınız. Carl Jung bu durumu, bilinçdışının dış dünyada görünür hâle gelmesi olarak tanımlar. Yani kişi aslında gökyüzünü değil, kendi ruhunun yansımasını betimler. Belki de bu yüzden bazılarımız için gökyüzü özgürlük, bazılarımız içinse yalnızlıktır. Yani bazen bir manzara, bir kişi, bir davranış ya da bir gökyüzü bile bizdeki görünmeyen tarafların yüzeye çıkması için bir alan yaratır. Jung’un “gölge” adını verdiği şey de tam burada devreye girer: İçimizde kabul etmediğimiz, bastırdığımız, hatta bazen fark bile etmediğimiz duygular… Tüm bu taraflarımız kendini gösterecek bir yüzey arar. Kimi insan gökyüzüne bakınca özgürlük hisseder; belki kendi hayatında sıkıştığı yerleri görür, o genişliği özgürlüğün sembolü yapar. Kimi insa...
Yorum Gönder
Devamı

Kötü Bir Resim Asarım Korkusuyla Hiç Resim Asmamak

Yatağımın karşısında bir pencere var, odanın duvarları bomboş. Nasıl yaşadım on yıl bu evde? Bir gün duvara bir resim asmak gelmedi içimden. Ben ne yaptım? Kimse de uyarmadı beni. Kötü bir resim asarım korkusuyla hiç resim asmadım; kötü yaşarım korkusuyla hiç yaşamadım.  — Oğuz Atay, Tutunamayanlar Her gün bir defteri açtım, ama kelimeler doğru sırayla dizilmedi diye bir satır bile yazamadım. Yine de kalem elimdeydi. Çünkü boş bir sayfa da bir başlangıçtır. Hata yapmadan yaşamak, yaşamamaktır. Hayatımızı nasıl sınırlıyoruz! Kendimizi bir şeyleri mükemmel yapmak zorunda hissettiğimizde, bazen hiç başlamamayı seçiyoruz. Mükemmelliyetçilik, kendi içimizde bir tür sessiz hapsolma hâli gibi. Hata yapmaktan korkmak, adım atmayı ertelemek, bir şeyi “yeterince iyi değil” diye bekletmek… Korkularımızla ördüğümüz bu sınırlar aslında bizi kendimizden uzaklaştırıyor. Asıl büyü, hataların ve eksiklerin içinde gizli. Kötü bir resim asılır, kötü bir karar alınır, yanlış yapılır… Ama her biri bir ...
Yorum Gönder
Devamı